TÜRKİYE’DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI VE HANEHALKI HARCAMALARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - Doç. Dr. Hakan Demirgil; Dr. Öğr. Üyesi Süha Çelikkaya (Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi)
Tüketim harcamaları, ekonomik büyümeyietkileyen temel faktörler arasında yer almaktadır. Tüketim temelli ekonomik büyüme gösterenTürkiye gibi ülkelerde kamunun, hane halkının ve özel sektörün yapmış olduğutüketim harcamaları daha da önemli hale gelmektedir. Tüketimin büyümeüzerindeki etkisi aynı zamanda kısa dönemli para politikası kararlarını daetkilemektedir. Para politikasına yönelik alınan kararlar neticesinde kısadönemli tüketim üzerinde farklılıklar oluşmaktadır. Tüketimi etkileyenfaktörleri anlamak, karar alıcıların uygulayacakları politika bakımındanönemlidir. Buna bağlı olarak, çalışmada, Türkiye’de özellikle son yıllardayüksek değişkenlik gösteren döviz kuru belirsizliğinin tüketim harcamalarıüzerindeki etkisi incelenmektedir. Literatür incelendiğinde az sayıdaaraştırmada döviz kurunun tüketime olan etkisinin incelendiği görülmektedir.Yapılan araştırmalar genellikle döviz kuru belirsizliğinin ihracat ilearasındaki ilişki üzerinedir. Buçalışmada, Türkiye’de ki döviz kuru belirsizliğinin reel tüketim harcamalarıüzerindeki kısa ve uzun dönem etkileri ele alınmaktadır. Çalışma verileri1998-2017 yılları arasında üçer aylık periyotlar kullanılarak oluşturulmuştur.Döviz kuru belirsizliğine ait değerlerin elde edilmesinde GARCH modelinden faydalanılmıştır.Reel tüketim harcamaları ve döviz kuru belirsizliği arasındaki nedensellikilişkisini incelemek amacıyla Hacker ve Hatemi-J (2006) simetrik ve Hatemi-J(2012) asimetrik nedensellik testleri uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar,dolar kurundaki oynaklık ve harcama arasında nedensellik ilişkisi olmadığınıgöstermektedir. Euro döviz kurundaki değişimin ise tüketim harcamaları ile ilişkiliolduğu görülmektedir.