Türk Modernleşmesi: Reformdan Devrime (Niyazi Berkes) - İsmail Hira (Skad)
III. Selim döneminden başlayarak Tanzimat, Meşrutiyet ve Cumhuriyet dö-nemine kadar yaşan modernleşme/batılılaşma sürecinde, Osmanlı devletiBatı karşısındaki durumunu tahkim etmeye yönelik bir takım düzenlemeleregitmiştir. Söz konusu düzenlemeler çoğu zaman dış manipülasyonlarınbazen de iç dinamiklere bağlı taleplerin etkisiyle gündeme gelmiştir. Yapılanbu düzenlemelerin başarı veya başarısızlıkları, Osmanlı-Türk toplum yapısı-na uygunluğu veya uygunsuzluğuna bağlı olarak tartışılmıştır. Bu çerçevedeortaya çıkan fikir akımlarının tartışma ve önerileri, özellikle Batı uygarlığıkarşısında nasıl bir pozisyon alınması üzerinde odaklanmıştır. Bu çalışmada,Türk modernleşme sürecinde ortaya çıkan değişim planındaki pratik uygulamalarınyönü ve yeterliliği konusunu tarihi, ekonomik ve sosyolojik boyutlarıylatartışan ve kendi yaklaşımlarını teorik olarak ortaya koyan NiyaziBerkes’in sosyolojik analizleri üzerinde durulacaktır. Berkes temel yaklaşı-mını, Cumhuriyet dönemine kadar ortaya konmuş çözüm önerilerinin palyatifolduklarını, dolayısıyla geleneksel düzene (nizam, nizam-ı alem) eklemlenerekşekillendiği argümanı üzerinden belirlemiştir. Berkes bu yaklaşmanabağlı olarak Cumhuriyet döneminde gündeme gelen devrimci yöntem vebuna bağlı değişim programıyla gerçekçi çözümün ortaya konmuş olması-na rağmen, daha sonra devrimden sapmaları gündeme gelmesiyle Kemalistdevrimin amaçlarından uzaklaşıldığını iddia etmektedir. Ona göre, gelenekseldüşünce ve değerler (gericilik) toplumun gelişmesine engel olmaktadır vebu durumdan kurtulmanın tek yolu devrimci (Kemalist) uygulamalardır.