نیل به بهشت درون - سیما محرمی زمانی (پژوهش ادبیات معاصر جهان)
بسیاری از متفکران و نویسندگان رمانتیک- به رغم حساسیت بسیار و آگاهی وافی از فساد و تباهی دنیا- امیدشان را برای بازیابی بهشت از دست رفته از دست ندادند. همان بهشتی که ادمیان با هبوط آدم در مضامین مذهبی و یا با پشت سر نهادن وضعیت طبیعی و به وجود آوردن قراردادهای اجتماعی برای زندگی در وضعیت جامعه مدنی به قول روسو از دست داده بودند. سرخوردگی شدید رومانتیک ها از انقلاب فرانسه آنها را به این نتیجه رهنمون شد که در دنیایی فاسد نمی توان آرمانشهری واقهی بنیان نهاد بنانراین مصمم شدند که آرمانشهری معنوی را در وجود خود بنا نهند. در روند به انجام رساندن چنین امری بود که ایشان اسطوره های رهایی و رستگاری خود را آفریدند. این اسطوره ها تا حدی تحت تاًثیر دیدگاه های افلاطونی و همچنین اسطوره آفریده میلتون در بهشت گمشده و بهشت باز یافته بود. اما اسطوره های رومانتیک دربرگیرنده تمام انسانها نیست. سالک تنهای روسو و آلبیون بلیک و افتردینگین نوالیس انسانهای خاص و منحصر به فرد در میان ابنای بشرند که قادرند جام مقدس معنوی را در جست و جو برای نیل به اهدافشان به دست آورند. آن ها آن جام را در روح خود می یابند و از این راه پس از عمری جست و جو به آرامش خاطر نایل می شوند. بدین طریق است که بهشت از دست رفته آدم و حوا در درون انسان بازیافته می شود.