Żywe pomniki. Pamięć i zapomnienie w filmie „Gyumri” - Sławomir Sikora (Kwartalnik Filmowy)
W trzęsieniu ziemi, które nawiedziło armeńskie miasto Gyumri w 1988 roku, zginęło przynajmniej 25 tysięcy ludzi. Jedną trzecią ofiar stanowiły dzieci. Jana Ševčíková w swoim filmie (realizacja projektu trwała cztery lata) podejmuje bardzo ciekawą próbę ukazania pamięci tego traumatycznego wydarzenia. Jej film nie jest jednak tylko próbą rekonstrukcji zdarzeń, sięga głębiej: od zapisu wydarzeń (filmy, fotografie), pamięci owych wydarzeń przechodzi do dzisiejszego stanu świadomości, obecnego również wśród tych, którzy tylko pośrednio zostali dotknięci katastrofą, dzieci urodzonych po tragedii, a często noszących brzemię swego zmarłego rodzeństwa. W ten sposób Ševčíková dotyka również pamięci posttraumatycznej.