خوانش هستی‌شناسانۀ سرو و آب در بناهای آیینی- عمومی شهر یزد (نمونه موردی: آتشکدۀ چم، مسجد مهرپادین، میدان وقت‌الساعه) - دلارام سبک رو; نگین رجب‌بوجانی; فاطمه پارسافر (گردشگری فرهنگ)
شهر یزد با سابقه‌ای تاریخی و فرهنگی، در دل اقلیم خشک کویر شکل گرفته و با کمبود منابع طبیعی، به‌ویژه آب و پوشش گیاهی مواجه است. این شرایط اقلیمی باعث شده است برخی عناصر طبیعی مانند آب و سرو، نقشی فراتر از کاربرد زیستی داشته و در شکل‌گیری فضاهای آیینی- عمومی، جایگاهی معنابخش داشته باشند. در این راستا، این پژوهش با هدف واکاوی نقش هستی‌شناختی آب و سرو در شکل‌گیری فضاهای آیینی- عمومی شهر یزد، به مطالعۀ سه نمونۀ شاخص شامل آتشکدۀ چم، مسجد جامع مهرپادین و میدان وقت‌الساعه می‌پردازد. رویکرد پژوهش کیفی و مبتنی‌بر تحلیل هستی‌شناسانه است و با بهره‌گیری از روش‌هایی چون تحلیل اسنادی، مشاهدۀ میدانی انجام شده است. نتایج حاکی از آن است که آب و سرو نه‌تنها کارکرد زیستی یا زیبایی‌شناختی دارند بلکه به‌مثابه عناصر بنیادین، در ساختار فضایی، حافظۀ جمعی و تجربۀ زیستۀ مردم یزد، نقشی معنابخش ایفا کرده‌اند. آب با ویژگی‌های طهارت و حیات‌بخشی و سرو با نماد جاودانگی و اتصال به عالم بالا، در پدیدارشدن مکان‌هایی با کیفیت وجودی مؤثر بودند. این عناصر، واسطه‌هایی برای ظهور معنا و امر قدسی بوده و توانسته‌اند فضاها را از سطح عملکردی به مرتبه‌ای وجودی و فرهنگی ارتقا دهند. این پژوهش نشان می‌دهد بدون فهم این نسبت‌های هستی‌شناسانه، درک معنای کامل فضاهای آیینی- عمومی یزد ممکن نیست.