BAŞKUT VE ZUCKMAYER’DE BÜROKRASİ-VATANDAŞ İLİŞKİSİ / BUREAUCRACY-CITIZEN RELATIONSHIP IN BAŞKUT AND ZUCKMAYER - Ali Baykan (Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi)
Bürokrasi, devlet-vatandaş ilişkisinde çatışmalara ve kargaşaya neden olan en önemli etkendir. Öznel olan bürokrasi, toplumsal barışa zarar verdiği gibi, insanların umutsuzluğa ve nihilizme yönelmesine sebebiyet verir.   Zuckmayer’in önemli eseri “Köpenick’li Yüzbaşı”, hapisten çıktıktan sonra dürüstçe yaşamak isteyen bir vatandaşın, bürokrasi yüzünden devlete isyan etmesini ve çıkardığı olaylarla devleti halkının gözünde küçük düşürebildiğini, devletin bu gibi durumlardaki acizliğini göstermesi bakımından önemlidir. Başkut’un “Buzlar Çözülmeden” adlı oyununda Akıl hastanesinden kaçan birkaç delinin, kendilerini kardan görevlerine gelemeyen kaymakam ve diğer bürokratlarmış gibi tanıtarak kasabanın, bürokrasi kaldırılarak yönetebileceği, önceleri var olan devlet-vatandaş çatışmasının kısa sürede bürokrat-vatandaş-devlet birlikteliğine dönüşebileceği alaycı üslupla ispatlanır. Eserlerde, insanların elde ettiği gücün kendisini nasıl köleleştirdiği, bürokrasi yolu ile öznel olan devlet yapısının, bireysel ve toplumsal ayrışma noktasına getirilmesi ve bunun doğal sonucunda ortaya çıkan  “iç karışıklık ve çatışma hali” Türk ve Alman farklı toplumsal özellikleri bağlamında gerçekleşir.