İlahiyat Alanında Yurt Dışında Lisans ve Lisansüstü Eğitim: Ürdün Örneği - Sadık Seymen (TSBS Bildiriler Dergisi)
20. yüzyıl Müslüman toplumlara sahip birçok ülkenin çağdaş eğitim kurumları açma ve üniversite sistemine geçme teşebbüsleri ile geleneksel İslami ilimlerin bu yeni eğitim sistemine uyarlanması girişimlerine tanıklık etmiştir. Farklı coğrafyalarda farklı metotlarla benzer girişimler yaşanmıştır. Gelecek nesillere İslami İlimleri doğru bir şekilde aktarma ve mevcut toplumsal problemlere çözüm teklifleri getirme hemen hemen tüm Müslüman toplumların gündemlerini meşgul etmektedir. Farklı coğrafyalardaki İlahiyat ve İslami ilimler alanındaki çalışmaların ve eğitim sistemlerinin incelenmesi, ortak sorunları çözme adına teklif edilen farklı çözüm yolları ve arayışlardan haberdar olmayı mümkün kılmaktadır. Geçen asırda tesis edilen yeni üniversitelerde İslami ilimler alanında eğitim verilen ve çağdaş toplumun ihtiyaçlarına cevap verebilme adına yeni sistemler teklif edilen ülkelerden biri de Ürdün’dür. Çalışmamızda öncelikle genel olarak Arap dünyasındaki üniversiteleşme süreci hakkında bilgi verilmiş, akabinde Ürdün’de tesis edilen üniversiteler ile ülkemizdeki İlahiyat/İslami İlimler Fakültelerine mukabil olan Şeriat Fakülteleri, Dirasât İslamiyye ve Usûlu’d-Din Fakülteleri vb. tanıtılmıştır. Bu eğitim kurumlarının misyonu, içeriği ve müfredatları hakkında detaylı bilgi verilmiş ve ülkemizdeki benzer eğitim kurumları ve programları ile kıyaslamalar yapılmıştır. Ürdün’deki mezkûr fakülteler, ülkemizdeki İlahiyat/İslami İlimler Fakültelerinden farklı olarak çok programlı eğitim sürdürmektedir. Bu fakültelerde standart İslâmî İlimler eğitimi sunan Usûlu’d-Din bölümleri merkezde bulunmakta olup fakültelerin programları bundan ibaret değildir. Usûlu’d-Din programına ilaveten başka fakültelerle ortaklaşa yürütülen diğer programlar da bulunmaktadır. Bu cümleden olarak, Hukuk Fakülteleriyle ortaklaşa yürütülen Fıkıh ve Kadâ’ (Fıkıh ve Yargı) programı ile İktisat Fakülteleriyle ortaklaşa yürütülen İslamî Bankacılık programı ve yabancı dilde eğitim sunan ed-Dirasâtü’l-İslamiyye fi’l-Asri’l-Muâsır (Çağdaş Dönemde İslam Araştırmaları) programı dikkat çekmektedir. Türkiye’de de yakın zamanda lisans üstü seviyede eğitim vermeye başlayan İslam Ekonomisi ve Finansı, İslami Sigortacılık ve benzeri programların on yılı aşkın süredir Ürdün’de hem lisans hem lisans üstü seviyede sürdürülmesi tecrübe paylaşımı itibariyle önemi haizdir. Dahası mezunlarının şerî mahkemelerde vazife alabildiği Fıkıh ve Kadâ’ programı, İslami ilimler ve toplum ilişkisi bağlamında çok daha dikkat çekici bir yerde durmaktadır. Buna ilaveten, Şeriat fakültelerinde yürütülen programlardan Usûlu’d-Din ve Davet bölümleri de ülkemizdeki İlahiyat/ İslami İlimler Fakülteleri ile Dinî Yüksek İhtisas ve Eğitim Merkezlerinin programlarıyla benzeşen ve ayrılan noktalara sahip bulunmaktadır. Bu bağlamda Ürdün’deki İlahiyat/İslami İlimler eğitiminin Din Bilimleri (Din Sosyolojisi, Din Psikolojisi, Din Felsefesi vs.) açısından eksik olduğu tespit edilmiş ve bu durum eleştiriyi hak eden bir husus olarak çalışmamızda irdelenmiştir. Bu çalışma ile Müslüman toplumlara sahip diğer ülkelerdeki gelişmelerden haberdar olarak öncelikle birtakım önyargıların yıkılması, akabinde doğru etkileşimin meydana gelmesi ve istifadeye medar olması açısından ilgilileri muttali kılmak hedeflenmiştir.