پایش فاکتورهای پرآزاری قارچ Puccinia triticina، عامل زنگ قهوه‌ای گندم در ایران در سال‌های زراعی 1402-1400 - سید طه دادرضائی; علی عمرانی; سید نصرت اله طباطبایی; محمد دالوند; صفرعلی صفوی; محمدعلی دهقان; الهام الاحسنی; سید محمود طبیب غفاری; علی ناظری; فرنو ملک پور; زهره حسن‌بیات; حسین‌علی فلاحی; et al. (پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی)
زنگ قهوه‌ای گندم با عاملPuccinia triticina ، به‌لحاظ وسعت پراکندگی و میزان خسارت در دنیا، مهم‌ترین بیماری گندم می‌باشد. این بیماری به‌دلیل تغییرات نژادی در قارچ عامل آن و ظاهر شدن نژادهای جدید، به یک چالش بزرگ برای دستیابی به مقاومت پایدار در گندم تبدیل شده ‌است. برای بررسی چنین تغییرات احتمالی و شناسایی فاکتورهای پرآزاری در قارچ عامل بیماری، تحقیق حاضر از طریق کاشت خزانه‌های تله (Trap Nurseries) در ده منطقه از کشور شامل کرج، گرگان، ساری (قائم‌شهر)، کلاردشت، اردبیل، مغان، بروجرد، اهواز، دزفول و کرمانشاه اجرا ‌گردید. در این تحقیق 39 لاین افتراقی که اکثراً از لاین‌های تقریباً ایزوژنیک (Near Isogenic Lines = NILs) به‌دست آمده از رقم تاچر (Thatcher) بودند و هر کدام از لاین‌های ایزوژنیک حامل یک یا چند ژن‌ مقاومت مشخص در برابر زنگ قهوه‌ای گندم می‌باشند، طی دو سال زراعی 1401-1400 و 1402-1401 مورد بررسی قرار گرفتند. در مرحله باز شدن کامل برگ پرچم و پس از یکنواختی در ظهور بیماری برروی رقم حساس، از شدت و تیپ آلودگی رقم‌ها/لاین‌های آزمایشی یادداشت برداری گردید. نتایج به‌دست آمده نشان داد که در سال زراعی 1401-1400 برروی ژن‌های Lr1، Lr2a، Lr3ka، Lr10، Lr11، Lr12، Lr14b، Lr17، Lr18، Lr19، Lr20، Lr21، Lr22a، Lr29، Lr32، Lr33، Lr34 و Lr37 و در سال زراعی 1402-1401 برروی ژن‌های Lr9، Lr17، Lr18، Lr19، Lr22a، Lr29 و Lr30 پرآزاری مشاهده نگردید. بنابراین و با توجه به عدم بروز پرآزاری روی ژن‌های Lr17، Lr18، Lr19،Lr22a  و Lr29 طی دو سال زراعی مذکور، این ژن‌ها می‌توانند به‌عنوان ژن‌های مؤثر در برابر قارچ عامل بیماری در نظر گرفته شوند.