Pierwszy polski film fabularny. „Les Martyrs de la Pologne” – „Pruska kultura” (1908) - Małgorzata Hendrykowska; Marek Hendrykowski (Kwartalnik Filmowy)
Hendrykowscy opowiadają o odnalezionym przez nich we wrześniu 2000 r., w podparyskim archiwum Bois d’Arcy, filmie zatytułowanym Les Martyrs de la Pologne (w polskiej literaturze przedmiotu znanym pod tytułem Pruska kultura). Odnalezienie tego filmu każe podważyć jeden z sądów dotyczących najwcześniejszego okresu naszej kinematografii, mówiący, że pierwszym polskim filmem fabularnym jest zrealizowany w 1908 r. Antoś pierwszy raz w Warszawie. O filmie tym w 1907 roku Walter Panofsky pisał, że przedstawiał on brutalne wysiedlanie chłopów polskich przez Hakatę i ich bunt krwawo poskromiony przez pruskich żołdaków i że film kończył się apoteozą - modlącym się Polakom ukazywał się na niebie biały orzeł. Hendrykowscy podkreślają, że film ten był jedną z pierwszych prób opowiedzenia światu, za pośrednictwem ożywionej fotografii, o nieistniejącej Polsce i o Polakach uwikłanych w dramatyczną historię. Autorzy opisują składający się z 12 epizodów ośmiominutowy film ujęcie po ujęciu. Zarysowują też kontekst historyczny jego fabuły, szukają odpowiedzi na pytanie: Kto, dlaczego i dla jakiej publiczności zdecydował się zrealizować ten film? Opisują okoliczności w jakich pokazywany był w Warszawie w roku 1914, oraz z perspektywy genologicznej wpisują go w ówczesny model kina światowego poruszającego aktualne tematy społeczno-polityczne.