Dzielni Czesi i szarmanccy Polacy. Wojenni sprzymierzeńcy w filmie - Michael Paris (Kwartalnik Filmowy)
W eseju tym autor przedstawia brytyjskie filmy z okresu II wojny światowej, które podejmują kwestię oporu wobec najeźdźcy nazistowskiego we Wschodniej Europie po 1940 roku, szczególnie w Czechosłowacji i Polsce. Dla celów propagandowych filmy te były nieocenione. Po pierwsze pokazywały Brytyjczykom, że nawet w przypadku upadku Europy nie byli sami – opór wobec nazistów nadal trwał w okupowanych krajach. Po drugie, motywowały Brytanię do jeszcze większych wysiłków, by uniknęli losu innych narodów europejskich. Ponadto służyły do podniesienia morale tych polskich i czeskich żołnierzy na wygnaniu w Wielkiej Brytanii. Filmy te jednak tuszowały napięcia, jakie musiały narosnąć między rządem na emigracji a Brytyjczykami. Nie jest niespodzianką, że w kinie wojennym były one ignorowane; warto jednak zauważyć, że przedstawiano je jako marginalne również w późniejszych produkcjach, takich jak O jeden most za daleko (1977) Richarda Attenborough czy Ciemnoniebieski świat (2001) Jana Sveraka. Nie mniej jednak, filmy opowiadające o okupowanej Europie do pewnego stopnia pomogły przełamać tradycyjną zaściankowość ludności brytyjskiej, a ich efektem było zakorzenienie pozytywnego wizerunku Europejczyków w kinie brytyjskim.