اثر پنج پایه بر ویژگی‌های فیزیکی، مکانیکی و شیمیایی میوه‌ی نارنگی رقم جدید یاشار طی مراحل رسیدن - جواد فتاحی مقدم; سیده الهام سیدقاسمی; صغری معدنی (Pizhūhish/hā-yi tulīd-i giyāhī)
سابقه و هدف: طی برنامه دورگ گیری 20 ساله (1368 تا 1388) بین نارنگی‌های مینولاتانجلو و شانگشا رقم نارنگی یاشار به عنوان رقمی دیررس توسط پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری معرفی شد. با این‌حال نیاز به بررسی ویژگی‌های کیفی و تعیین زمان رسیدن میوه روی پایه‌های مهم بود که طی پژوهشی دو ساله مورد مطالعه قرار گرفت. مواد و روش‌ها: در این پژوهش اثر پنج پایه (نارنج، پونسیروس، سیتروملو، سیترنج و فلائینگ‌‌دراگون) روی شاخص‌‌های کیفی میوه نارنگی یاشار طی رسیدن به مدت دو سال بررسی شد. نمونه‌‌برداری میوه از اول بهمن تا نیمه اسفند به فاصله زمانی هر دو هفته یک بار (چهار زمان) انجام گرفت. ارزیابی‌ها شامل اندازه‌گیری ابعاد میوه (طول، عرض و ضخامت)، میانگین قطرهای حسابی، هندسی، معادل و هم‌ساز، ضریب رعنایی، کرویت، مساحت رویه، حجم واقعی، حجم ظاهری، خطای حجم، چگالی (دانسیته)، سفتی بافت پوست و گوشت، میزان جابجایی پروب در بافت پوست و گوشت، ضخامت پوست میوه، وزن میوه، درصد عصاره، تعداد بذر، شاخص‌های رنگ پوست (L*، a*،b*، زاویه رنگ، کروما و CCI)، مواد جامد محلول، اسیدیته قابل تیتراسیون، شاخص تکنولوژی، pH، EC، فنل‌کل، آسکوربیک اسید و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی بود. یافته‌ها: میوه‌ی یاشار روی هر پنج پایه از نظر طول، عرض و ضخامت پوست تفاوت معنی‌داری با هم نداشتند. دانسیته میوه طی زمان برداشت روند افزایشی داشت؛ لیکن روی پایه نارنج کمتر از سایر پایه‌ها بود. قطرهای حسابی و هندسی میوه یاشار روی همه پایه‌ها به قطر معادل که واقعی‌ترین قطر میوه است نزدیک بود. ضریب رعنایی و کرویت (مقدار 16/1)، مساحت رویه، حجم واقعی و حجم ظاهری میوه روی پایه فلائینگ‌دراگون بیشتر از سایر پایه‌ها بود (05/0 p