ALMAN İDEALİZMİ’NDE AKIL - Arslan Topakkaya (Felsefe Dünyası)
İdealizm felsefe tarihinde materyalizmin karşıtı olarak ilk defa Wolff-Leibniz tarafından ruhun ide olarak varlığını kabul eden; buna karşın reel dünyanınve bedenin varlığını inkar eden akım olarak boy göstermiştir. Terminolojikolarak idealizm Kant ile felsefeye girmiş ve materyalizm, naturalizm,mekanizm ve dogmatizmin karşıtı olarak kendisini betimleyen bir akım olarakanlaşılmıştır. Bu bağlamda Mendelsohn’un şu tespiti önemlidir: “İdealizmtaraftarları dış dünyaya ait algılarımızı ve anlamlandırmamlarımızı ruhun birözelliği olarak kabul etmekte ve bunun dışında maddi bir temel ilkenin olduğunainanmamaktadırlar.“1 Bu tespite rağmen bu kavram, hakim olduğu dönemlerde bile stabil ve ortak bir tanım etrafında kullanılamamıştır. Gerçi idealistler,realizme karşı oluş anlamında ortak bir tavra sahip olsalar bile herbir filozofkendine has bir idealizme sahiptir ve bunun doğal bir sonucu olarak “öznel“,“nesnel“, “transzendental“ ve “mutlak“ idealizm gibi farklı idealist yaklaşımlarortaya çıkmıştır. Konunun daha iyi anlaşılması ve belirli bir sistematiğe kavuşmasıaçısından çalışmayı iki ana bölüme ayırmayı, ilk bölümde Alman İdealizminekadar İdeler Öğretisi olarak anlandırılan dönemi ana hatlarıyla verdiktensonra (bu kısım kendi başına ayrı bir çalışmanın konusu olduğundan buradagenel bir bakış açısı verilecektir) asıl konumuz olan Alman idealizminde akılkavramına geçmeyi uygun gördük.