آخرین اتوپیای سرمایه‌داری؛ نقدی بر کتاب انسان‌ خداگونه؛ تاریخ مختصر آینده - ابوالحسن فیاض انوش (پژوهش‌نامۀ انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی)
کتاب انسان ‌خداگونه؛ تاریخ مختصر آینده، اثر یووال نوح ‌هراری، را می‌توان محصول نهایی پروژة این نویسنده دانست. هراری در این کتاب درپی پاسخ‌دادن به این پرسش است که: «آینده برای انسان چه در بر دارد؟». باتوجه‌به نظریة تاریخ‌نگارانه‌ای که در کتاب قبلی خود (انسان‌ خردمند؛ تاریخ مختصر بشر) اتخاذ کرده بود، هراری در این کتاب نیز مباحث را براساس نظریة تکامل‌گرایی پیش می‌برد، با این تفاوت که امکان‌ها و فرصت‌هایی که تکامل مصنوعی یا دخالت انسان در روند تکامل خود پدید آورده است بیش‌ترین سهم را در شکل‌دهی به ایده‌های آینده‌نگرانة او به‌خود اختصاص می‌دهد. این مقاله درپی آن است که با رویکردی انتقادی و با تمرکز بر دو مفهوم جبرگرایی و تمامیت‌خواهی نسبت میان آینده‌ای را که هراری با ضرورت‌هایی ترسیم می‌کند که نظام سرمایه‌داری برای ادامۀ حیات خود با آن مواجه است تبیین کند. ایدة اصلی مقاله آن است که نظریۀ هراری نوعی اتوپیای تمامیت‌خواهانة سرمایه‌داری را زمینه‌سازی می‌کند.