تحلیل گفتمان مجازات‌های تعزیری در نظام کیفری ایران - حمیدرضا دانش ناری; محمدصادق محمدی قهفرخی (فقه و اصول)
پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تأکید بر شرعی‌سازی قوانین، مجازات‌های تعزیری برای نخستین‌بار در قانون راجع به مجازات اسلامی به رسمیت شناخته شد. ظهور مجازات‌ تعزیری در سپهر حقوق جنایی ایران و رشد آن در فرایند کیفرگذاری، پرسش‌هایی را در خصوص فهم و تحولات آن ایجاد کرده است. براین‌اساس، شناسایی گفتمان‌های اثرگذار در شکل‌گیری مجازات‌های تعزیری و عوامل مؤثر بر هژمونی آن‌ها از مسائل مهم در باب ادراک فلسفیِ مجازات‌های تعزیری است؛ ازاین‌رو، هدف اصلی این پژوهش، تبیین نقش و تأثیر گفتمان‌های حاضر در تحولات شکل‌گرفته در پهنۀ تعزیرات با استفاده از روش عملیاتی تحلیل گفتمان (پدام) است. یافته‌های این تحقیق حاکی از آن است که سه گفتمان «فقه حکومتی»، «فقه سنتی» و «مدرنیسم کیفری» در متن تحولات مجازات‌های تعزیری اثرگذار بوده‌اند. در آغاز شکل‌گیری مجازات‌های تعزیری، رویکردهای فقه حکومتی و فقه سنتی، گفتمان‌های معارض بودند. در این دوره، غلبۀ فقه حکومتی بر فقه سنتی موجب شد تا پارادایم‌های مدِّنظر حامیان فقه حکومتی همچون تعیین تعزیر توسط حاکمیت، معیّن‌بودن تعزیر و متنوع‌بودن آن‌ها به‌عنوان اصول اساسیِ مجازات‌های تعزیری به رسمیت شناخته شوند. بااین‌حال، یافته‌های حاصل از مطالعات تجربی در جرم‌شناسی و کیفرشناسی، از یک ‌سو و انعطاف‌پذیری مجازات‌های تعزیری از باب «التّعزیرُ بما یراهُ الحاکم» ازسوی‌دیگر، موجب شده است تا گفتمان مدرنیسم کیفری نیز به‌عنوان یک گفتمان غالب در مجازات‌های تعزیری دارای اثر باشد.