Toplumsal ve Zihinsel Dönüşümün Deizme Etkileri - Bekir Şahin (TSBS Bildiriler Dergisi)
Toplumda deizm inancına yönelen bireylerin öncelikle kendilerinde, dünyaya dair görüşlerinde ve sosyal çevrelerinde doğal olarak bazı değişim ve dönüşümler yaşanmaktadır. Deizm gibi akımlar çok öncelerden beridir dünyanın büyük bir çoğunluğunun yüzleştiği bir durum olsa da daha görünür olmalarının yanında hacimleri, şiddetleri ve kendine özgü tepkisel boyutları artarak devam etmektedir. Bu tebliğde problemimiz, bireylerin deizm inancına yönelmesinde toplumsal ve zihinsel dönüşümün etkisini anlamaya yönelik olacaktır. Teknolojik ve bilimsel gelişmelerden önceki toplumlar, karşılık bulamadığı soruları din yoluyla çözüme kavuşturma yoluna gitmişlerdir. Bilimi tek referans kabul eden bireylerin, akla ve mantığa uygun cevaplar bulamadığında din gibi hassas konularda tereddüt yaşamaları ve şüpheye düşmeleri kaçınılmazdır. Çalışmamızda modern yaşamın topluma sunduğu bu hızlı gelişim çağında, deist bireylerin toplumsal ve kültürel entegrasyonunun ne yönde olduğu ve toplumsal normlara uyumlarını anlayabilme amaçlanmaktadır. Dinleri, insanlığın uygarlık seviyesine erişimin önündeki en büyük engel olarak gören deist bireylerin teolojik argümanlarını toplumsal ve zihinsel ilerlemeler ışığında irdelemek konunun sosyolojik boyutlarıyla ele alınmasına katkı sunması açısından araştırmamızın önemini artırmaktadır. Çalışmamızda literatür taramasına dayalı dökümantasyon yöntemi kullanılarak elde ettiğimiz veriler metne yansıtılmıştır. Din dilinin gecikmiş söylem ve içeriğiyle bağdaşmayan yönleri, doğasını ve derinliğini tam olarak algılayamadığımız söylem ve olguların gölgesine hapsedilmesine sebebiyet vermektedir. Dolayısıyla bu söylem ve olguları günümüzün şartlarına uygun bir çözümlemeyle gerekçelendirmeliyiz. Her coğrafyanın farklı algı ve kabulleri olduğu gibi, her çağın da kendine özgü tepkiselliği ve ön kabulleri vardır. Bu yüzden her dönemi kendi kabul ve şartlarına göre değerlendirerek, deneyimlenen toplumsal refleksleri izleme ve gelişim çizgisinin izini sürme gayreti içerisinde olmalıyız.