Mehmed Halid’in Kur’ân Muallimi Adlı Eserinde Kur’ân Öğretiminde Kullanmayı Önerdiği İlke ve Yöntemler - Sema Geyin (İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi)
İslam’ın ilk yıllarından itibaren Kur’ân öğretimine özel bir önem verilmiştir. Kur’ân öğretiminin en önemli araçlarından biri elifbâlardır. Elifbâların ana gayesi Kur’ân okumayla ilgili temel bilgiler vermektir. Osmanlı’nın son zamanlarında başlayan eğitimde ıslah çalışmalarının sonucu olarak sadece Kur’ân öğretimine tahsis edilen elifbâlar kaleme alınmıştır. Bu çalışmaya esas olan Kur’ân Muallimi isimli eser de bunlardan biridir. Elifbâların temel muhatap kitlesi öğrencilerdir. Kur’ân Muallimi’ni diğerlerinden ayıran en önemli özelliği onun eğitimciler için yazılmış olmasıdır. Müellif daha önce Kur’ân okumaya yeni başlayacak talebeler için Taʻlîmu’l-Kur’ân isimli bir eser kaleme almıştır. Kur’ân Muallimi’nde bu eserinden ve onu hazırlarken gözettiği ilkelerden bahsetmiştir. Kur’ân Muallimi, öğrenci kitabı olan Taʻlîmu’l-Kur’ân’ın nasıl uygulanması gerektiğini gösteren öğretici kitabı olarak hazırlanmıştır. Bu çalışmada öncelikle elifbâ cüzlerinin tarihinden kısaca bahsedilerek eserin müellifi olan Mehmed Halid tanıtılmıştır. Eser, mukaddimesiyle de dikkati çekmektedir. Dönemindeki Kur’ân eğitimiyle ilgili verdiği bilgilerin yanında müellifin eğitim anlayışını ve yöntemlerini göstermesi sebebiyle önemli olan mukaddime, ayrı bir başlık altında ele alınmıştır. Müellif, dönemindeki Kur’ân öğretimi yöntemlerini eleştirmekle kalmamış kendisi yeni bir yöntem önerisiyle gelmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde eserle ilgili genel bilgiler verilmiş, son bölümünde ise müellifin Kur’ân öğretiminde kullanmayı önerdiği öğretim yöntemleri günümüzde kullanılan öğretim ilke ve yöntemleri göz önüne alınarak değerlendirilmiştir. Gerek hedef kitlesinin öğreticiler olması gerek mukaddimesiyle özgün olan bu eser hem dönemindeki Kur’ân eğitimi anlayışına önemli katkılar sunması hem de bizzat müellif tarafından uygulanarak etkinliğini kanıtlaması bakımından oldukça önemlidir. Bu makalenin önemi ise daha önce bu esere dair bir çalışmanın bulunmayışı, alanında ilk olduğu bilinen bu eserin tanıtımı ve müellifin önerdiği yöntemlerin incelenmesidir. Bu çalışmada bu eseri hem günümüz öğreticilerinin istifadesine sunmak hem de konuyla ilgili yapılacak akademik çalışmalara katkıda bulunmak amaçlanmıştır.