Ahmed Zerrûk’un “el-Ucâle” Adlı Eseri: Tevbe Sûresi’nin 112. Âyetinin İşârî Yorumu ve Ricâlü’l-Gayb Meselesine Farklı Bir Bakış - Hamide Ulupınar (Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi)
Ahmed Zerrûk (ö. 899/1493), Fas’ta doğmuş, Cezayir, Tunus, Mısır, Mekke ve Libya gibi döneminin ilim merkezlerinden önemli ölçüde istifade etmiş büyük bir âlimdir. Fıkıh, kelam, tefsir, hadis ve tasavvuf ilimlerinde bilinen elli yedi eser yazmıştır. Tasavvuf alanında yazdığı “el-Ucâle” adlı eseri, Tevbe Sûresi’nin 112. âyetinin işârî bir yorumudur. Ahmed Zerrûk Tevbe Sûresi’nde geçen “tâibûn, âbidûn, hâmidûn, sâihûn, râkiûn, sâcidûn, el-âmirûne bi’l-ma‘rûf, en-nâhûne ani’l-münker, el-hâfizûne li-hudûdillâh” zümrelerinin tasavvufî bir mertebeye işaret ettiğini belirtmiş ve bunlara aynı zamanda sırasıyla “nükabâ, nücebâ, efrâd, abdâl, melâmetiyye, evtâd, imâmân, hulefâ, kutub” da denildiğini söylemiştir. Makalede Ahmed Zerrûk’un ricâl mertebeleri sırasıyla ele alınmış; sayıları, isimleri, zikirleri, amelleri, tasavvuf anlayışları, esmâ tecellîleri ve makamları diğer sûfilerle mukayese edilerek değerlendirilmiştir. Her bir zümre hakkında başta İbnü’l-Arabî olmak üzere sûfîlerin benzer ve farklı fikirleri, tasarruf ve amel esaslı ricâlü’l-gayb yorumları ortaya konulmuştur.